જન્મ કુંડળી કે જેને અંગ્રેજીમાં હોરોસ્કોપ કહે છે એનો પરિચય કરીએ.
જન્મ કુંડળી કે જેને હવે આપણે કુંડળી કહીશું એનું ફળકથન માટે ઘણુ મહત્વ છે. કોઈ પણ ઘટનાને યાદ રાખવા કે સમજવા માટે એક રેફરંસની-સંદર્ભની જરુર પડે છે.  કોઇ વ્યક્તિના ભવિષ્ય અને આવનારા પ્રસંગોને બતાવવા માટે વ્યક્તિના જન્મ સમયના ગ્રહોની આકાશમાં ગુંથણી કેમ યાદ રાખવી એ સમસ્યાનું નિરાકરણ એટલે કુંડળી.  હવે આ કુંડળીમાં જન્મ સમયના ગ્રહોની ગુંથણીને કેમ રજુ કરવી એની એકવાક્યતા હોવી જરુરી છે. આજે સમગ્ર વિશ્વમાં સાધારણ ફેરફાર સાથે લગભગ એક સમાન રીતનો પ્રયોગ થાય છે.

કુંડળીના મુખ્ય અંગોમાં જન્મ લગ્ન, રાશિઓ તથા ભાવ અથવા ઘર કહી શકાય. રાશિઓ આપણે જોઈ ગયા છીએ. અહી આપણે કુંડળીમાં લગ્ન કોને કહેવાય અને એનું મહત્વ શું એ સમજીશું.

જન્મ લગ્ન એ કુંડળીનું બહુ જ મહત્વનું અંગ છે. એના આધાર વગર મુળ વગરના ઝાડ જેવી દશા કુંડળીની થાય. માણસના જન્મ સમયે આકાશના પૂર્વ દિશામાં ક્ષિતિજના સ્પર્શ ભાગે કે રાશિ ઉદિત થઈ રહી હોય એને જન્મ લગ્ન અથવા લગ્નની રાશિ કહેવાય.આ એક સાપેક્ષ કે સંદર્ભ બની ગયો. આકાશને આપણે ૧૨ ભાગોમાં વહેચ્યું છે અને એને આપણે રાશિઓ કહી. આ રાશિ અને એ સમયના એના અંશ ગણી એક બિન્દુ આપણે નક્કી કર્યું. એને ધ્યાનમાં રાખી અને હવે બીજી રાશિઓને આગળ બતાવ્યા એ ક્રમમાં ગોઠવવાની પ્રક્રિયા એટ્લે કુંડળી. આ સમયના ગ્રહોને જે તે રાશિમાં તેમના સમય મુજબના અંશ નક્કી કરીને જે તે રાશી કે ભાવમાં મુકવા એટલે કુંડળી.

રાશિ અને ભાવને માટે આપણે એક અલગ ટોપિક ફાળવશું.