સબરસ પદ્ય હરીફાઈ નું રિઝ્લ્ટ નીચે મુજબ જાહેર કરવામાં આવે છે.

અમારા માનનિય નિર્ણાયકો  શ્રી વિવેક ટેલરનો , શ્રી કિરણસિંહ ચૌહાણ નો ,શ્રી વિનોદ ગાંધીનો, શ્રી ભાવેશ જેતપરીયાનો તથા શ્રીમતી પુષ્પાબેન ભટ્ટનો નિર્ણાયક તરીકે સેવા આપવા બદલ સબરસ ગુજરાતી તરફથી ખૂબ ખૂબ આભાર.

અમારા માનનિય નિર્ણાયક શ્રી વિવેકભાઈ ટેલરે બધી રચનાઓને ગુણાંક ના આપતા એક પત્ર લખેલ છે જે અમોએ નીચે પ્રગટ કરેલ છે.

આથી અમોએ કૂલ ૪૦ માંથી ગુણાંક આપ્યા છે . માર્કસ અને રચનાઓ અમો  ટૂંક સમયમાં પ્રગટ કરીશું.

તમામ વિજેતાઓને અને ભાગ લેનારા તમામ રચનાકારોને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન.

પ્રથમ વિજેતા – જગદીશ ગોહીલ — હું તો પછ્તાણી  ( ૫૦૦૦ રૂ.)

દ્વિતીય વિજેતા-  દિપક ત્રિવેદી – ઈશ્વર દર્શન ની અનુભુતી ( ૨૦૦૦ રૂ.)

પહેલા પ્રોત્સાહક વિજેતા – જયેશ ઠક્કર –  ઉતારો  (૫૦૦ રૂ.)

બીજા પ્રોત્સાહક વિજેતા – સરયૂ  પરીખ – કાચનું મંદીર  (૫૦૦ રૂ.)

ત્રીજા પ્રોત્સાહક વિજેતા – હિતેશ માણેક –  સન્નાટો  (૫૦૦ રૂ.)

પ્રથમ દસમાં આવેલ રચનાઓ ના નામ નીચે મુજબ છે.

(૧) જગદીશ ગોહીલ — હું તો પછ્તાણી

(૨) દિપક ત્રિવેદી – ઈશ્વર દર્શન ની અનુભુતી

(૩) જયેશ ઠક્કર –  ઉતારો

(૪) સરયૂ  પરીખ – કાચનું મંદીર

(૫) હિતેશ માણેક –  સન્નાટો

(૬) નિર્મલ ભટ્ટ – સુર વિખેરાતુ ગીત

(૭) દેવીકા ધ્રૂવ – સાં જ વેળા

(૮)  નિર્મલ ભટ્ટ – અર્થ મળશે આકરો

(૯)  હેમંત પૂણેકર – મિત્રો

(૧૦) જયેશ ઠકકર –  ગંગા સાગર

(વિવેકભાઈ નો પત્ર)

પ્રિય અશોકભાઈ,

સબરસગુજરાતી.કોમ અને સબરસ ફાઉન્ડેશન-મોરબી દ્વારા સહ આયોજીત સબરસ પદ્ય હરીફાઈના અન્વયે શ્રી અશોક કૈલાએ મોકલાવેલ દળદાર ગ્રંથની લગભગ પોણી બસો જેટલી કૃતિઓમાંથી પસાર થવાનું થયું. ગ્રંથની જાડાઈ જોઈ આનંદ પણ થયો અને આંચકો પણ અનુભવ્યો. આનંદ એટલા માટે થયો કે વાહ, આટલી બધી રચનાઓમાંથી પસાર થવાનો મોકો મળશે ! આટલા બધા લોકો કવિતા કરે છે ! ગુજરાતી ભાષાને હવે શું વાંધો આવવાનો? પણ પાનાં પલટાવવા શરૂ કર્યા કે ગણતરીની પળોમાં આંચકો લાગ્યો કે શું આજ છે કવિતા વિશેની આપણી સમજ?

દુઃખ સાથે કહેવું પડે છે કે મોટા ભાગના લોકો ગુજરાતી લખતાં આવડે છે માટે કવિતા લખી શકાય એવા સૂંઠના ગાંગડે ગાંધી થવાના ખ્યાલ સાથે આ મેદાનમાં પ્રવેશ્યા છે. આ લોકોને ક્યાં તો કવિતા લખવા માટે કોઈ પ્રકારના શાસ્ત્રનું જ્ઞાન હોવું અનિવાર્ય છે એ બાબતનું જ જ્ઞાન નથી અથવા તો કાવ્યશાસ્ત્રસંમાર્જનની એમની કોઈ તૈયારી જ નથી.

અછાંદસ હોય કે ઊર્મિકાવ્ય હોય, ગીત હોય કે પછી ગઝલ કે પછી સૉનેટ હોય – બધાના બંધારણ હોય છે. અને કવિતા લખવા ઇચ્છનાર દરેક માટે આ બંધારણનું પૂરતું જ્ઞાન હોવું આવશ્યક જ નહીં, અનિવાર્ય હોય છે. જ્યાં સુધી આ બંધારણ આત્મસાત્ ન થઈ જાય ત્યાં સુધી કાગળ કોરો જ રહે એ કવિતા, કવિ અને ભાષા- ત્રણેય માટે ઉપકારક છે. મોટાભાગના કવિઓ સબરસગુજરાતીનો ઉંબરો આ મૂળભૂત તૈયારી વિના વળોટવાની કોશિશમાં છે. કાવ્યશાસ્ત્રની સમજણનો અભાવ ઓછો ન હોય એમ મોટાભાગની રચનાઓમાં વ્યાકરણની સમજૂતિ પણ નજરે ચડે છે. અધકચરી અને સમર્પણભાવના વિનાની કોઈ પણ કળાને પ્રોત્સાહન આપવું એ હકીકતમાં કળાની હત્યા બરાબર છે.

સ્પર્ધાના આયોજકોને મારે એક ટકોર એ કરવાની કે ભવિષ્યમાં આવી સ્પર્ધા યોજે ત્યારે ન માત્ર કવિદીઠ જમા કરાવાતી રચનાની સંખ્યા પર નિયંત્રણ રાખે, કવિતાના નિયમનું પાલન કરાય એવો હઠાગ્રહ પણ સેવે. કીડિયારાંની જેમ ઉમટી પડેલા અ-કવિને રોકવાની જેટલી ફરજ નિર્ણાયકોની છે એનાથી વધુ આયોજકોની છે.

આયોજકોએ બધી કવિતા માટે ગુણ આપવાની પ્રથા રાખી છે, જેનું હું સમર્થન કરી શક્તો નથી. કવિતા એ ભાવજગતની વસ્તુ છે, ગુણજગતની નહીં. આટલી બધી રચનાઓ લઈને બેઠાં હોઈએ ત્યારે શરૂથી અંત સુધી નિર્ધાઅરિત માપદંડ જાળવી રાખવો શક્ય જ નથી. અને જો આપણા માપદંડમાં વધઘટ થાય તો જાણ્યે-અજાણ્યે આપણે સ્પર્ધકોને નુક્શાન કરીએ છીએ.

પરિણામ પર આવતાં પહેલાં પુરસ્કારની નજીક આવીને અટકી ગયેલી બે-એક રચના વિશે ટિપ્પણી કરવા ઇચ્છીશ.

કવિતામાં એક શબ્દથી કામ ચાલતું હોય તો બીજો વપરાવો ન જોઈએ. કવિનો શબ્દ સામાન્યજનના શબ્દથી અલગ છે. કવિના શબ્દમાં સમજણ અને જવાબદારી છે. ‘અંધકાર કે અજવાળું’ નામની એક અછાંદસ રચનામાં કવિ સરસ રીતે સવાર-બપોર-સાંજ અને રાતની કાઅવ્યાત્મક સમ્જૂતિ પડછાયાની વધતી-ઘટતી લંબાઈ વડે આપે છે. પણ પછી દિવસ ઉગ્યો અને આથમ્યો કહીને કવિતામાંથી સામાન્ય કક્ષાએ ઉતરી આવે છે. જો કે કવિતાની છેલ્લી કડી, ‘સૂઈ ગયો અંધકારમાં… પોતાનામાં અજવાળું ભરીને’ લઘુકથાને કાવ્યસ્વરૂપ આપવામાં સફળ થાય છે.

‘ગંગા-સાગર’ નામના ઊર્મિકાવ્યમાં હૈયાને સુખ થાય એ રીતે ભાષાપ્રયોગ થયો છે. છંદ પણ ઠીક-ઠાક જળવાયો છે. પણ નયનરમ્ય શબ્દાવલિ ગોઠવવામાં ક્યાંક ભાષાના વ્યાકરણને મરોડી બેઠા છે અને કાવ્યત્ત્વ યથેચ્છ જળવાઈ શક્યું નથી.

‘મેં ધોયું અંધારું’ ગીતમાં અંધારાને ધોવા જેવો મૌલિક વિચાર લઈ આવેલા કવિ અભિનંદનને પાત્ર છે પણ પછી ગીતને ધારી ગતિ આપી શક્યા નથી અન્યથા એક સુંદર ગીત આપણને મળી શક્યું હોત.

મેં ફક્ત બે જ કાવ્યોને ક્રમાંક આપવા ધાર્યું છે.

મારી દૃષ્ટિએ ‘શતદલ’ નામની કવિતા બીજા ક્રમાંકને પાત્ર ઠરે છે. કવિએ અર્જુનની જેમ એક વિષય નજરમાં રાખ્યો છે અને એને યોગ્ય રીતે સંમાર્જ્યો પણ છે. ઊર્મિકાવ્યનું આજે લુપ્ત થતું નજરે પડતું ક્લેવર કવિએ અપનાવ્યું છે એ કવિની ભાષાપ્રીતિ અને સમર્પિતતાનું દ્યોતક છે. શબ્દસમૂહના ધ્વન્યાત્મક આવર્તનોનો સુપેરે પ્રયોગ કરીને કવિ કવિતામાંથી સંગીત પણ સર્જે છે. ચોમાસાની ઋતુનો આખો માહોલ ઊભો કરી કવિ એક સંપૂર્ણ શબ્દચિત્ર દોરે છે. કવિને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન !

જ્યારે પ્રથમ ક્રમાંક માટે મારી નજર ‘મિત્રો’ ગઝલ સિવાય ક્યાંય ઠરતી નથી. ગઝલનો પિંડ બાંધવા અનિવાર્ય છંદ-કાફિયા-રદીફ અને મત્લાનું કવિએ પૂરેપૂરું ધ્યાન રાખ્યું છે. નવોદિત કવિઓ પ્રયોજે એવા સહજ છંદ છોડીને કવિએ કસ કાઢી શકે એવો ટૂંકી બહેરનો છંદ બખૂબી પ્રયોજ્યો છે. ગરલ-ચહલપહલ-અચલ-હવામહલ-ચલવિચલ જેવા અનૂઠા કાફિયા વાપરીને કવિ પોતાની સજ્જતાનો પણ પરિચય કરાવે છે. અને લગભગ બધા જ શેરમાં કવિએ શેરિયતનું યોગ્ય ધ્યાન રાખી લાંબા સમય સુધી માનસપટ પર અંકિત રહી જાય એવી ગઝલ આપણને આપી છે. અહીં સુધી આ ગઝલ 10માંથી સાત ગુણની સફર સફળતાઅપૂર્વક પૂરી કરે છે પણ કવિ મેદાન મારી જાય છે ‘સૂકું વન થરથરે છે એ ખબરે, થઈ ગયાં છે અનિલ-અનલ મિત્રો’ શેરમાં. લગભગ બધા જ શેરમાં ‘મિત્રો’ રદીફ સાથે કાફિયા વિશેષણ તરીકે વપરાયા છે જ્યારે પ્રસ્તુત શેરમાં રદીફ કાફિયા સાથે ભળી જઈને શેરનો એક અંતર્ગત ભાગ બને છે જે સિદ્ધહસ્ત કવિઓ પણ જવલ્લે જ કરી શક્તા હોય છે. કવિને મબલખ અભિનંદન અને શુભકામનાઓ..

–   વિવેક ટેલર

( વિવેક ભાઈનો ખૂબ ખૂબ આભાર વાંચકોને અને નવોદિત કવિઓને જાણકારી આપવા બદલ. સબરસનો હરહંમેશ પ્રયાસ રહેશે કે વધું ને વધું નવોદિત લેખકો અને કવિઓને પ્રોત્સાહન મળતું રહે અને તેઓ વધું ને વધું સારી રીતે લખતા રહે.)